วันอาทิตย์ที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2554

บริการยืมระหว่างห้องสมุด ( Inter Library Loan - ILL)


บริการยืมระหว่างห้องสมุด ( Inter Library Loan – ILL )

เป็นบริการที่ทางห้องสมุดจัดขึ้นเพื่อช่วยให้ผู้ใช้บริการได้รับเอกสารสิ่ง พิมพ์ที่ต้องการจากห้องสมุดหรือศูนย์สารนิเทศทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ โดยการติดต่อประสานงานในการขอยืม และสำเนาข้อมูลจากฐานข้อมูลที่ไม่มีในห้องสมุดให้ หรือออกแบบกรอกรายการยืมระหว่างห้องสมุด  (Interlibrary Loan Request) ให้ผู้ขอใช้บริการไปติดต่อขอใช้บริการด้วยตนเองที่สถาบัน หรือหน่วยราชการอื่นๆ 

งาน ILL ประกอบไปด้วย

1.       ขอยืม ( Borrowing )
2.       ให้ยืม ( Lending )   
เนื่องด้วยห้องสมุดเป็นสถาบันให้บริการสารสนเทศ จึงทำให้ผู้ใช้บริการคาดหวังที่จะได้รับบริการสารสนเทศและการบริการดังต่อไปนี้ 

ความคาดหวังของผู้ใช้บริการ

-           ห้องสมุดสามารถให้บริการสารสนเทศที่ต้องการแก่ผู้ใช้
-           มีความสะดวกสบายในการเข้าถึง
-            ได้มาซึ่งสารสนเทศที่ต้องการ เหมาะสม
-           สารสนเทศที่ได้รับ มีความน่าเชื่อถือ
-           ไม่มีค่าใช้จ่ายในการใช้บริการ
-           ห้องสมุดสามารถตอบสนองความต้องการของผู้ใช้
ซึ่งเป็นจุดกำเนิด ที่ทำให้ห้องสมุด หรือ สถาบันบริการสารสนเทศ ร่วมมือกันในการให้บริการขอใช้วัสดุห้องสมุด
ภายในสถาบัน หรือ นอกสถาบันสารสนเทศอื่น ๆ  เป็นเครือข่าย เพื่อช่วยเหลือกันให้บริการสารสนเทศแก่ผู้ใช้บริการให้ได้
ประโยชน์สูงสุด  โดยมีข้อตกลงร่วมกัน  เช่น  ระหว่างสถาบันสาขากับสถาบันศูนย์กลาง  , ยืมระหว่างสถาบันในประเทศ ห้องสมุดประชาชน ที่สามารถยืมสารสนเทศหายากจากหน่วยงาน จดหมายเหตุ หรือ พิพิธภัณฑ์มาแสดงนิทัศน์การ ,  ยืมระหว่างสถาบันในประเทศกับสถาบันต่างประเทศ

ปรัชญาของบริการ ILL

-           ไม่มีห้องสมุดใดที่สามารถจัดหาทรัพยากรที่สามารถ ตอบสนองความต้องการสารสนเทศ ผู้ใช้ทั้งหมดได้
-           ความร่วมมือเป็นพื้นฐานของการจัดเก็บบริการ ILL
-           ความต้องการของผู้ใช้เป็นสิ่งที่ห้องสมุด หรือสถาบันต้องจัดการให้สามารถให้บริการแก่ผู้ใช้บริการได้

ความสำคัญของการ ILL

1.       ขยายการถึง และความสามารถในการเข้าถึง  
2.       ลดปัญหา ขาดแคลนสารสนเทศ  สารสนเทศไม่เพียงพอ
3.       ลดช่องว่างระหว่างสถาบัน  ความเท่าเทียมกันในการเข้าถึงสารสนเทศ
4.       ลดข้อจำกัดด้านระยะทางและค่าใช้จ่าย  ช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายของผู้ใช้โดยไม่ต้องเดินทางไปแสวงหาสารนิเทศที่ต้องการด้วยตนเอง
5.       ใช้ทรัพยากรสารสนเทศได้คุ้มค่า
6.       ช่วยประหยัดงบประมาณ หลีกเลี่ยงการซื้อสารสนเทศซ้ำซ้อน  โดยใช้การยืมแทนการซื้อ 
7.       สร้างความเข้มแข็ง การจัดการการบริการในกลุ่มห้องสมุด เพิ่มความก้าวหน้า
8.       สร้างภาพพจน์ที่ดีแก่สถาบัน ที่สามารถให้บริการได้ตรงต่อความต้องการของผู้ใช้บริการ
9.       ช่วยให้ผู้ใช้ได้รับสารสนเทศ ๆ ตามที่ต้องการไม่ว่าสารสนเทศนั้นจะเก็บไว้ที่ใด

 *DD  Document Delivery Service บริการนำส่งเอกสาร  ในกรณีใช้บริการยืมระหว่างห้องสมุด
 
 คลิป บริการยืมระหว่างห้องสมุด จากสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง



วันพุธที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2554

บริการ ยืม - คืน ( ค่าปรับ )


บริการ ยืม-คืน ( ค่าปรับ )

ค่าปรับ

                ค่าปรับเป็นสิ่งจำเป็นในห้องสมุดที่มีการให้บริการ ยืม-คืน  เนื่องจากสาเหตุ ดังนี้
1.       ต้องการกระจายการเข้าถึงสารสนเทศแก่ผู้ใช้อื่น  เนื่องจากการยืมสารสนเทศนั้น ผู้ใช้บริการสามารถยืมได้เป็นเวลานาน และหากไม่มีการปรับ ผู้ที่ยืมสารสนเทศไปก่อน ก็จะไม่คืนหนังสือตามกำหนด และทำให้ผู้ใช้บริการคนอื่นไม่สามารถทำการ ยืมหนังสือเล่มนั้นได้  การปรับจึงเป็นช่องทางหนึ่งที่จะช่วย การกระจายสารสนเทศแก่ผู้ใช้อื่น   
2.       สร้างการมีความรับผิดชอบแก่ผู้ใช้บริการ  เพราะผู้ใช้บริการเองจะสามารถตระหนักได้ว่า วันนี้เป็นวันที่ต้อง คืนหนังสือ เพราะหากไม่นำหนังสือไปคืน ก็จะถูกปรับ  ดังนั้น การปรับจึงเป็นการสร้างความรับผิดชอบให้แก่ตัวผู้ใช้บริการเอง ให้รู้จักรับผิดชอบ โดยเริ่มจากการ ส่งคืนหนังสือให้ตรงตามกำหนดส่ง
3.       วัตถุประสงค์หลักในการปรับ คือ เพื่อกระตุ้นผู้ใช้ให้ส่งคืนหนังสือตามกำหนด  


การกำหนดค่าปรับ
การกำหนดค่าปรับของแต่ละห้องสมุด จะมีหลักเกณฑ์ ที่แตกต่างกัน ตามนโยบายของห้องสมุด  ในที่นี้จะกล่าวถึงการกำหนดค่าปรับทั่วไป  คือ  การกำหนดค่าปรับของสารสนเทศประเภทต่างๆ จะมีความแตกต่างกัน  , ค่าปรับการยืมระยะสั้นและการยืมระยะยาว จะแตกต่างกัน     และทางห้องสมุดควรส่งเอกสารเตือนวันส่งล่วงหน้า

การจัดการปัญหาในการปรับ ( กรณีผู้ใช้บริการไม่พอใจ )
-          ห้องสมุดควรมีการยกเว้น ยืดหยุ่น
-          มีการผ่อนผัน
-          ยกเลิกความเป็นสมาชิก หรือ ยกเลิกสิทธิ์การยืม  ในกรณี ไม่มีการส่งคืน และไม่จ่ายค่าปรับ
-          ใช้บริการบริษัทติดตามจากบริษัทที่ให้บริการติดตาม ( ไม่นิยม )
-          ระงับการออก transcript กรณีไม่ส่งคืนสารสนเทศ และไม่จ่ายค่าปรับ
-          Grace period กำหนดค่าปรับเป็นจำนวนที่กำหนด มีการยืดหยุ่น
-          ไม่อนุญาตให้ยืม สารสนเทศ หากค้างค่าปรับ เกิน 300 บาท
-          ห้องสมุดจัดทำประกาศแจ้งเตือน ขอความร่วมมือ
-          ห้องสมุด ประกาศเตือน ก่อนดำเนินการใด ๆ เช่น ในการจำกัดสิทธิ์

การจ่ายค่าปรับ
-          ผู้ใช้บริการจ่ายที่บริการ ยืม – คืน
-          จ่ายผ่านระบบอัตโนมัติ
-          ค่าปรับที่ได้มา จะถูกส่งคืนให้มหาวิทยาลัย ไม่ใช่ทรัพย์สินของห้องสมุด

ค่าสมาชิก  ค่าธรรมเนียม
สาเหตุที่ทุกห้องสมุดจำเป็นต้องเรียกเก็บ  ค่าสมาชิก หรือ ค่าธรรมเนียม เนื่องจาก  ใช้เป็นงบประมาณในการปรับปรุงหนังสือ เพราะการให้บริการ ยืม-คืน เสี่ยงต่อการ ชำรุด เสียหายของสารสนเทศ เช่น ผู้ใช้บริการยืมหนังสือไปและทำหนังสือชำรุด เสียหาย หรือ สูญหาย เป็นต้น 

จริยธรรมในการให้บริการ
-          ห้องสมุดจะปรับตามราคา  โดยไม่บวกเพิ่มกำไรใดๆ ทั้งสิ้น
-          ให้บริการอย่างเต็มที่โดยไม่แบ่งแยกผู้ใช้บริการ
-          รักษาความลับและเคารพสิทธิของผู้ใช้บริการ
-          ซื่อสัตย์สุจริต เสียสละ อดทน และคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวม
-          เรียนรู้ให้ทันต่อสถานการณ์ปัจจุบัน
-          เป็นมิตรกับเพื่อนร่มงาน เพื่อร่วมมือร่มใจกันทำงานเพื่อให้บริการแก่ผู้ใช้บริการ
-          สร้างสัมพันธภาพและสร้างความร่วมมือกันระหว่างสถาบันให้ดี
-          ไม่ใช้ตำแหน่งหน้าที่หาประโยชน์เข้าตัวเอง
-           ยึดถือหลักเสรีภาพทางปัญญาและรักษาเกียรติภูมิของห้องสมุดและวิชาชีพ (ไม่ทำให้วิชาชีพเสื่อมเสีย)
-          มีความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อสร้างสรรค์สังคมไทยให้เป็นสังคมภูมิปัญญาและการเรียนรู้